Напомена: Оваа приказна е инспирирана од една од најпознатите легенди на древна Персија за потеклото на виното. Иако не претставува историски потврден настан, со векови се прераскажува како мит за откривањето на виното. За потребите на оваа литературна адаптација, на жената од легендата ѝ е дадено името Арезу, што на персиски значи „желба“ или „надеж“.
Џамшид.
Легендарен крал за кого народот верувал дека бил благословен со мудрост што ја надминувала човечката. Старите персиски преданија велат дека под неговото владеење занаетите напредувале, градовите се ширеле, а луѓето живееле во време на изобилство.
Без разлика дали приказните се вистинити или не, едно е сигурно – во персиската традиција Џамшид останал симбол на златно доба.
Неговиот дворец бил величествен.
Високи камени столбови го поддржувале покривот украсен со резби од сонца, лавови и крилести суштества. Во градините течеле тесни канали со бистра вода, додека мирисот на рози, калинки и смокви се мешал со свежината на утринскиот воздух.
Во тие градини често се слушале музика и смеа.
Но зад раскошот се криел и еден поинаков свет.
Свет до кој малкумина имале пристап.
Харемот.
Таму живееле жените на дворецот.
Некои биле принцези од далечни земји испратени како симбол на мир меѓу царствата. Други биле танчерки, поетеси, музичарки или благороднички што судбината ги довела во дворот на Џамшид.
Нивниот живот бил исполнет со свила, злато и мирисни масла.
Но богатството не секогаш носи среќа.
Меѓу нив живеела и една млада жена.
Во оваа приказна ќе ја наречеме Арезу.
Не затоа што легендата го памети нејзиното име.
Туку затоа што некој мора да ја раскаже приказната за жената што времето ја заборавило.
Името Арезу на персиски значи „желба“ или „надеж“.
И токму надежта полека ја напуштала.
Последните недели ја измачувале силни главоболки.
На почетокот мислела дека ќе поминат.
Но секој нов ден бил потежок од претходниот.
Сончевата светлина ја болела.
Мирисот на темјан што се ширел низ палатата станал неподнослив.
Дури и нежните звуци на музиката што секое утро ги исполнувале дворовите ѝ создавале болка.
Дворските лекари пробале сè што знаеле.
Подготвувале напитоци од билки.
Миризливи масла.
Мелеми.
Чај од ретки растенија донесени од далечни земји.
Но ништо не помагало.
Со секој изминат ден Арезу станувала сè потивка.
Повеќе не ги посетувала градините.
Не седела покрај фонтаните.
Не ги слушала музичарите.
Често останувала сама во својата одаја, надевајќи се дека болката конечно ќе престане.
Некои шепотеле дека боговите ја ставиле на искушение.
Други дека нејзината судбина е веќе запишана.
Никој не знаел.
Додека животот течел по својот вообичаен ред, длабоко под дворецот, каде што никогаш не продирале сончевите зраци, се наоѓале кралските визби.
Во нив се чувале најголемите богатства на природата.
Мед.
Маслиново масло.
Суво овошје.
Мирисливи зачини.
И десетици огромни глинени садови исполнети со свежо набрано грозје.
Таа година лозјата родиле повеќе од кога било.
Толку многу што дел од грозјето останало нескршено и недопрено.
Наредбата на управителот била едноставна.
„Складирајте го.“
„Ќе го искористиме подоцна.“
Никој не можел да претпостави дека токму таа одлука ќе стане дел од легенда што ќе се прераскажува со илјадници години.
Минувале денови.
Потоа недели.
Еден млад слуга, додека ги проверувал садовите, застанал пред еден од нив.
Нешто било различно.
Воздухот околу него имал необичен мирис.
Не мирисал на свежо грозје.
Но не мирисал ниту на расипано овошје.
Бил... поинаков.
Љубопитно го повикал управителот на визбата.
Неколкумина внимателно ја оттурнале тешката глинена покривка.
Сите молчеле.
Во внатрешноста не ги чекало тоа што го очекувале.
По површината на течноста полека се појавувале ситни меурчиња.
Како да врие.
Но без оган.
„Расипано е,“ тивко рекол еден од слугите.
Друг веднаш се повлекол чекор назад.
„Не го допирајте.“
Никој не знаел што се случило.
Никој никогаш претходно не видел нешто слично.
Од страв, управителот наредил садот веднаш да се затвори.
Потоа зел четка натопена во темноцрвена боја.
Со бавни движења напишал само еден збор.
ОТРОВ.
И никој повеќе не се осмелил да му се доближи.
Арезу не знаела колку долго стоела пред огромниот глинен сад.
Во едната рака ја држела малата светилка.
Во другата, треперела од болката што со недели не ја напуштала.
Погледот повторно ѝ застанал на зборот испишан со темноцрвена боја.
„ОТРОВ.“
Можеби секој друг би се свртел и би заминал.
Но Арезу повеќе не се плашела.
Кога болката ќе стане дел од секој ден, стравот полека исчезнува.
Со длабок здив ја оттурнала тешката глинена покривка.
Во истиот миг низ визбата се раширил необичен мирис.
Не бил мирис на расипано овошје.
Не бил ниту мирис на оцет.
Бил топол, сладок и овошен, со нешто што никогаш претходно не го почувствувала.
Во темната течност се одразувал пламенот од светилката.
Полека натопила мал глинен пехар.
Го доближила до усните.
За миг ги затворила очите.
И испила.
Минутите минувале.
Ништо не се случувало.
Не чувствувала болка.
Не чувствувала ни страв.
Само необично чувство на мир што полека го обзело целото тело.
Уморна од долгите непроспиени ноќи, легнала покрај ладниот камен ѕид на визбата и заспала.
Кога првите сончеви зраци продреле низ малите отвори на дворецот, Арезу ги отворила очите.
За првпат по многу недели...
главата повеќе не ја болела.
Светлината не ја заслепувала.
Нејзиниот поглед повторно бил јасен.
Полека станала.
Насмевката што одамна исчезнала повторно се појавила на нејзиното лице.
Слугите останале вчудоневидени кога ја виделе.
Жената што со недели не можела да стане од постела, сега чекорела низ дворецот како никогаш ништо да не се случило.
Веста брзо стигнала до кралот Џамшид.
„Кажуваат дека испила од садот означен како отров...“
Кралот не поверувал.
Наредил веднаш да го донесат чудниот напиток.
Според легендата, долго ја набљудувал темната течност.
Го почувствувал нејзиниот мирис.
Потоа внимателно отпил една голтка.
Во тој миг не почувствувал отров.
Почувствувал нешто сосема поинакво.
Напитокот бил богат со ароми на зрело грозје, пријатно затоплувал и оставал вкус што никогаш претходно не го искусил.
Џамшид разбрал дека природата направила нешто што никој човек не го планирал.
Грозјето не се расипало.
Се преобразило.
Наредил чудниот напиток повеќе да не се смета за опасен.
Наместо тоа, да се чува како едно од најголемите богатства на дворецот.
Така, според легендата, започнала приказната за виното.
Денес знаеме дека ферментацијата не е магија.
Таа е природен процес во кој квасците ги претвораат шеќерите од грозјето во алкохол и создаваат нов пијалак со сосема поинаков вкус и карактер.
Но луѓето од тоа време не можеле да го знаат тоа.
За нив, она што се случило во глинениот сад изгледало како чудо.
И можеби токму затоа легендата преживеала толку долго.
Археолошките откритија покажуваат дека најстарите траги од производство на вино навистина се пронајдени на подрачјето на денешен Иран и датираат од пред повеќе од седум илјади години.
Дали Џамшид навистина постоел?
Дали Арезу навистина испила од садот означен како „Отров“?
Веројатно никогаш нема да дознаеме.
Но не сите приказни живеат затоа што се докажани.
Некои живеат затоа што нè потсетуваат на нешто многу човечко.
На љубопитноста.
На храброста да се направи чекор во непознатото.
И на тоа дека понекогаш најголемите откритија се раѓаат токму тогаш кога сите мислат дека пред нив стои само уште една грешка.
Следниот пат кога ќе наполните чаша вино, можеби ќе се сетите на оваа древна легенда.
На кралот Џамшид.
На мистериозниот глинен сад.
И на една жена по име Арезу, чие име не се спомнува во старите преданија, но во оваа приказна стана симбол на надежта, љубопитноста и храброста.
Дали токму вака било откриено виното?
Веројатно не.
Но секоја чаша вино носи во себе нешто што науката не може целосно да го објасни – приказните што луѓето ги раскажуваат околу неа.
А токму тие приказни го прават виното повеќе од пијалак.
Го претвораат во дел од нашата историја, култура и традиција.
Некои легенди никогаш не стареат.
Тие само чекаат повторно да бидат раскажани.
0 Коментари
Сè уште нема коментари. Бидете први кои ќе споделат мислење.